เทคนิคยืน เดิน นั่ง เพื่อผู้ป่วย พาร์กินสัน

พาร์กินสัน
พาร์กินสัน

เทคนิคยืน เดิน นั่ง เพื่อผู้ป่วย พาร์กินสัน

พาร์กินสัน ร่างกายคนเราเมื่อเข้าสู่วัยชรา ก็เป็นธรรมดาที่โรคภัยไข้เจ็บ จะมาเยือนอย่างหลีกเลี่ยงได้ยาก ซึ่งหนึ่งในจำนวนหลายๆ โรคที่เป็นกัน ได้แก่ “โรคพาร์กินสัน” ซึ่งเกิดจากความผิดปกติของระบบประสาทส่วนกลางที่จะส่งผลให้เกิดอาการสั่น เกร็ง และเคลื่อนไหวช้า

ถ้าพูดแบบตรงไปตรงมา โรคพาร์กินสันสำหรับผมเป็นอะไรที่สาหัส รักษาไม่หาย มีแต่ทรงกับทรุด ใครเป็นโรคนี้ก็มีแต่เซ็งมะก้องด้อง แต่ถ้าคุณมองว่ามันเป็นธรรมดาของสรรพสิ่งที่ย่อมจะไม่สมบูรณ์ไปบ้าง ไม่อย่างใดก็อย่างหนึ่ง ก็ถือเป็นการมองโลกในแง่บวกที่ดีไม่น้อยนะครับ

แต่กระนั้นจะมามัวนั่งมองโลกในแง่บวกอย่างเดียวคงไม่พอ มันต้องลุกขึ้นมาอัพแอนด์ดาวน์กันหน่อยเพราะอย่าลืมว่าการออกกำลังกายเป็นยาวิเศษที่ปราบมาแล้วสารพัดโรค

พาร์กินสัน

ผมจึงมี หลักการออกกำลังกายสำหรับผู้ป่วยโรคพาร์กินสัน ที่นิยมใช้กันตามศูนย์กายภาพบำบัดดังๆ ในประเทศสหรัฐอเมริกา มาฝาก ซึ่งเขามีหลักว่านอกจากการฝึกกล้ามเนื้อแบบมาตรฐานทั่วไปแล้ว ควรเน้น การฝึก 16 ข้อต่อไปนี้ ซึ่งผมชอบและใช้ฝึกคนไข้ของผมเอง คือ

  1. ออกกำลังให้มากเข้าไว้ ออกกำลังกายทุกวัน วันละหลายชั่วโมง โรคพาร์-กินสันคือโรคแข็งทื่อ จำไว้ว่า น้ำที่ไหลไม่กลายเป็นน้ำแข็งฉันใด กล้ามเนื้อที่ได้ออกแรงก็จะไม่แข็งทื่อฉันนั้น
  2. ฝึกทรงตัวให้มั่น ยืนแยกขาห่างกัน 10 นิ้วจนเป็นนิสัย อาจดูไม่เท่ แต่ปลอดภัย
  3. ฝึกการออกตัว (Initiation Movement) เชิดหน้าขึ้น เมื่อใดที่ขาแข็งติดพื้น ให้โยกน้ำหนักไปทางส้นเท้า แล้วยกหัวแม่เท้าขึ้น จากนั้นโยกน้ำหนักไปที่ขาอีกข้าง แล้วงอเข่ายกเท้าก้าวเดิน
  4. ฝึกทรงตัวบนขาข้างเดียว ยืนขาเดียวจับราว เคลื่อนไหวเท้าอีกข้างไปมาเดินหน้า ถอยหลัง ไปข้าง เขียนวงกลมบนพื้น
  5. ฝึกเดินแบบใกล้เคียงปกติ ก้าวให้ยาว วางแมกกาซีนไว้เป็นช่วงๆ ยกเท้าลอยกลางอากาศ ก้าวข้ามแมกกาซีน เอาส้นลงพื้นก่อน แกว่งแขนให้เต็มที่เพื่อช่วยคลายกล้ามเนื้อไหล่ ถือม้วนหนังสือพิมพ์ไว้สองมือ เพื่อช่วยการแกว่งแขน มองไกลอย่ามองพื้น ให้เท้าเดาเอาเองว่าพื้นอยู่ตรงไหน
  1. ฝึกเลี้ยวให้ปลอดภัย ก้าวให้สั้นลงขณะเลี้ยว วางเท้าให้ห่างกัน โยกน้ำหนักไปเท้าซ้ายทีขวาทีขณะเลี้ยว และห้ามไขว้ขา
  2. ฝึกป้องกันการล้ม หัดฟุตเวิร์คด้วยวิธีเคลื่อนไหวเร็วๆ สั้นๆ ไปข้างๆ ไปข้างหน้า ไปข้างหลัง อย่าหวังพึ่งกำแพงเพราะมันไม่เคยอยู่ที่นั่นเวลาคุณล้ม
  3. ฝึกหย่อนตัวลงนั่งเก้าอี้ โน้มตัวไปข้างหน้า กระดกก้นไปข้างหลัง ย่อตัวลงช้า ๆ จนก้นถึงพื้นเก้าอี้ ถ้าขาแข็งเดินไปนั่งเก้าอี้ไม่ได้ ให้ตั้งใจเดินผ่านมันไป แล้วแวะนั่งขณะเดินผ่าน (คนเป็นโรคนี้ตั้งใจทำอะไรแล้วมักสั่นหรือเกร็งจนทำไม่ได้)
  4. ฝึกลุกจากเก้าอี้ โน้มตัวไปข้างหน้า แล้วนับหนึ่ง สองสาม ลุกพรวดแบบสายฟ้าแลบ เพราะคนเป็นโรคนี้ลุกช้า ๆ จะลุกไม่ขึ้นอย่าให้คนช่วยดึงแขน แต่ให้ดันหลังแทน
  5. ฝึกลุกจากเตียง หนุนขาหัวเตียงให้ยกขึ้นเพื่อให้ลุกง่าย ผูกผ้าเป็นปมไว้กับปลายเตียงเพื่อช่วยดึงตัว ลุกนั่งบนเตียง แล้วหมุนตัวด้วยแรงเหวี่ยงมานั่งห้อยขาข้างเตียง
  6. ฝึกถ่วงสมดุล ถ้าลำตัวเอียงไปข้างหนึ่ง ให้หิ้วของอีกข้างหนึ่งถ่วงไว้
  7. ฝึกมือ หางานให้มือทำทั้งวัน ฝึกกลัดและปลดกระดุม หั่นอาหาร เขียนหนังสือ เขียนภาพ บีบลูกบอล ฉีกกระดาษ นับแบงก์นับเหรียญ เอาเหรียญเข้า - ออกกระเป๋า เล่นเครื่องดนตรี แต่งตัวด้วยตัวเองตั้งแต่ต้นจนจบ ทำซ้ำแยะๆ ใช้หลักซ้อม 20 ครั้ง ทำจริงครั้งที่ 21
  8. ฝึกแขน โดยติดตั้งรอกไว้เหนือเก้าอี้ นั่งลงดึงเชือกผ่านรอกไปทางโน้นทีทางนี้ที กางแขนและไหล่ไปทุกทาง
  9. ฝึกการออกเสียง ในรายที่มีปัญหาการพูด มีหลักว่าให้กระตุ้นการพูด คิดดังๆ ตะโกนความคิดออกมา อ่านออกเสียงนับเลขดังๆ
  10. ฝึกแสดงสีหน้า ทำหน้าใส่กระจก แยกเขี้ยว ยิงฟัน ยิ้มหัวเราะ นวดหน้า เคี้ยวอาหารให้หนัก ๆ ย้ายอาหารในปากไปมาข้างซ้ายที ข้างขวาที จนละเอียดก่อนกลืน
  11. ฝึกป้องกันกล้ามเนื้อเกร็งแข็ง โดย

16.1 ยืนหันหน้าเข้าหาผนัง ห่างสัก 8 นิ้ว แล้วยกแขนทาบผนังให้สูงสุดแขน โถมน้ำหนักลงบนผนัง แล้วยืดแขนให้ทุกส่วนของร่างกายแนบกับผนัง

16.2 ยืนพิงหลังชิดผนัง ยกขา ซอยเท้าให้สูงที่สุดแบบทหารเดินแถว

16.3 จับราวหรืออะไรสักอย่าง นั่งยองให้ต่ำสุดเท่าที่ทำได้ แล้วค่อยๆ ลุกขึ้น

16.4 นั่งเก้าอี้พนักตรง เอามือไขว้พนัก แอ่นอก เชิดหน้ามองเพดาน

16.5 นั่งเก้าอี้ สองมือยกกระบองขึ้นเหนือศีรษะให้สูงสุด

16.6 นั่งเก้าอี้ ซอยเท้าบนพื้น ยกเข่าให้สูงสุดๆ

16.7 นอนหงาย กดทุกส่วนของร่างกายให้ราบลงกับพื้น

16.8 นอนคว่ำ มือไขว้หลัง ตามองเพดาน ยกอกขึ้นจากพื้น

16.9 นอนคว่ำ เตะเท้าสลับเหมือนการว่ายน้ำ

16.10 หันศีรษะไปซ้ายทีขวาที

16.11 ยืนเท้าสะเอว ซอยเท้า

16.12 ยืนแยกขา โน้มตัวไปหน้า โน้มไปด้านข้าง โน้มไปข้างหลัง โยกตัวเป็นวงกลม

ออกกำลังกาย พาร์กินสัน

จะเห็นว่าเยอะแยะมากมายเลยใช่ไหม แต่พึงระลึกไว้เถอะครับว่าการออกกำลังกายเป็นส่วนสำคัญที่สุดในการบรรเทาอาการของโรคนี้ยิ่งกว่านั้น วงการแพทย์กำลังสนใจข้อมูลที่พบในสัตว์ทดลองว่า การออกกำลังกายอย่างแข็งขันมีผลป้องกันโรคพาร์กินสันได้อีกด้วยแน่ะ

จาก คอลัมน์ WELLNESS CLASS นิตยสารชีวจิต ฉบับ 453


บทความน่าสนใจอื่นๆ

ออกกำลังกายวันละนิด พิชิตพาร์กินสัน

ใจสุข ยิ้มสู้พาร์กินสัน ( ฉบับฟรุ้งฟริ้ง )

รู้จักพาร์กินสัน โรคสั่นของคนสูงวัย

keyboard_arrow_up