9 อาการ ก่อนหมดประจำเดือน

หมดประจำเดือน
หมดประจำเดือน

อาการก่อนหมดประจำเดือน

 

Question :

เรียนคุณหมอชัญวลี ดิฉันอายุ 40 ปีแล้วค่ะ เริ่มมีปัญหาเกี่ยวกับประจำเดือน คือมาน้อยกว่าเดิมมากและรู้สึกหงุดหงิดง่าย บางครั้งก็มีอาการอ่อนเพลีย จึงกังวลใจว่า เมื่อเข้าสู่ภาวะ หมดประจำเดือน นั่นหมายถึงความแก่มาเยือน ขอสอบถามคุณหมอว่า ดิฉันสามารถยืดภาวะหมดประจำเดือน ออกไปได้ไหมคะ เพราะยังไม่อยากแก่ค่ะ

Answer :

มีความเชื่อที่ไม่เป็นจริงในสังคมไทย คือ ประจำเดือนมามากเป็นเรื่องดี เป็นการขับของเสีย ทำให้ผิวพรรณผุดผ่องส่วนประจำเดือนมาน้อยไม่ดี เพราะแสดงว่าประจำเดือนใกล้หมดทำให้แก่เร็ว

ความเชื่อนี้ทำให้คนที่ประจำเดือนมามากไม่มาพบแพทย์จึงทำให้เกิดอันตราย เพราะประจำเดือนมามากส่วนใหญ่เกิดจากโรค เช่น เนื้องอกมดลูก มดลูกอักเสบ มะเร็งปากมดลูกมะเร็งโพรงมดลูก มะเร็งรังไข่ เป็นต้น

ส่วนคนที่ ประจำเดือนมาน้อย ไม่อยากแก่เร็ว มักรีบมาพบแพทย์เพราะกลัวว่าจะเข้าสู่วัยทอง ซึ่งส่วนใหญ่ไม่ใช่อาการวัยทอง แต่เป็นสภาวะปกติ เพราะเมื่ออายุมาก มดลูกมีขนาดเล็กลง ประจำเดือนก็มาน้อยลง หรือบางคนก็เกิดจากฮอร์โมนไม่ปกติ เช่น อ้วนไป ผอมมาก มีความเครียดสะสม เป็นต้น

แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรว่าจะหมดประจำเดือนเมื่ออายุเท่าไร

วัยทอง

หมายถึง วัยที่ฮอร์โมนเพศหญิงซึ่งสร้างขึ้นจากรังไข่หมด ทำให้ไม่มีประจำเดือนเป็นเวลาติดต่อกัน 12 เดือน ส่วนอาการวัยทองเป็นอาการขาดฮอร์โมนซึ่งอาจเกิดก่อนหมดประจำเดือนจริง โดยโอกาสเกิดอาการวัยทองก่อนอายุ 40 ปีเป็นได้น้อยมากค่ะ พบเพียงร้อยละ 1 ของคนไข้วัยทอง หากสงสัยว่าตนเองอยู่ในวัยทองขณะอายุน้อย ควรพบแพทย์ คนวัยทองส่วนใหญ่มีอายุเกิน 45 ปี เนื่องจากอายุเฉลี่ยของการหมดประจำเดือนสำหรับคนไทยคือ 48-51 ปี

อ่านต่อหน้าที่ 2

จะเป็นวัยทองหรือไม่ นอกจากดูอายุแล้ว ควรพิจารณาจากอาการดังต่อไปนี้ร่วมด้วย

1. ประจำเดือนผิดปกติ

การเข้าสู่วัยทองต้องมีประจำเดือนผิดปกติ แต่คนที่มีประจำเดือนผิดปกติไม่จำเป็นต้องเป็นวัยทองเสมอไป ดังนี้ค่ะ

1.1 ประจำเดือนมามากกว่าเดิม เชื่อว่าก่อนหมดประจำเดือน รังไข่จะระดมสรรพกำลังผลิตฮอร์โมน เหมือนตะวันที่ฉายแสงโชนก่อนลับขอบฟ้า ส่งผลให้ประจำเดือนมามากกว่าเดิม แต่อาการนี้ไม่ใช่อาการเฉพาะของวัยทอง ส่วนใหญ่เป็นอาการของโรค ดังนั้นหากประจำเดือนมามากจึงไม่ควรนิ่งนอนใจว่าเป็นอาการวัยทอง แต่ควรพบแพทย์

1.2 ประจำเดือนมาน้อยกว่าเดิม แม้เป็นอาการของวัยทองได้ แต่อาการนี้ไม่เฉพาะเจาะจง เหตุที่ประจำเดือนมาน้อยนั้นส่วนใหญ่เกิดจากรังไข่ทำงานน้อยลง ซึ่งนอกจากใกล้หมดประจำเดือนยังมีสาเหตุมากมาย เช่น เครียด ไข่ไม่ตก โรคไทรอยด์ต่ำหรือไทรอยด์เป็นพิษ โรคถุงน้ำในรังไข่หลายใบ โรคอ้วน หรือผอมมากจนขาดอาหาร เป็นต้น

1.3 ประจำเดือนมากะปริบกะปรอย อาการนี้ไม่เฉพาะเจาะจงว่าเป็นอาการวัยทองเช่นกัน ส่วนใหญ่เป็นเรื่องของฮอร์โมนผิดปกติ ไข่ไม่ตก มีการอักเสบภายใน โพรงมดลูกหนาได้รับฮอร์โมนเพศหญิง เช่น ยาคุมกำเนิด สมุนไพร ฯลฯหากเป็นอาการนี้ควรพบแพทย์ เพราะต้องระวังว่าอาจเป็นอาการของมะเร็งปากมดลูกและมะเร็งเยื่อบุโพรงมดลูกได้

หมดประจำเดือน

2. ร้อนวูบวาบ (Hot Flashes) 

อาการนี้พบได้บ่อยที่สุดมักเกิดก่อนการหมดประจำเดือนจริง 1 - 2 ปี มีลักษณะพิเศษคือ ร้อนวูบวาบบริเวณลำตัว มักเป็นบริเวณท่อนบนของร่างกาย เวลาร้อนวูบ ผิวหนังมักมีสีแดง หน้าแดง คอแดงบางคนมีเหงื่อไหลบริเวณที่ร้อนด้วย บางคนร้อนน้อยพอทนได้เป็นครึ่งนาทีก็หายไป บางคนเป็นมาก จนรู้สึกร้อนจัด พอหายร้อนก็หนาวสั่น เป็นนานกว่าครึ่งชั่วโมง ทำให้นอนไม่หลับ

หงุดหงิด เครียด มีอาการเหมือนเป็นโรคประสาท อย่างไรก็ตาม อาการร้อนนั้นอาจเกิดจากความเครียด ซึมเศร้าเป็นโรคจิตโรคประสาท ไม่ใช่อาการจากวัยทองก็ได้

3. ช่องคลอดแห้ง 

ไม่มีอารมณ์ทางเพศ เจ็บปวดเมื่อมีเพศสัมพันธ์ แม้เป็นอาการที่เกิดขึ้นในวัยทอง แต่ไม่ใช่อาการเฉพาะเจาะจง อาจเป็นอาการที่เกี่ยวข้องกับฮอร์โมนเพศหญิงลดลงหรือร่างกายเสื่อมก็ได้

4. นอนไม่หลับ 

เกิดได้บ่อยในวัยทอง แต่ไม่ใช่อาการเฉพาะเจาะจง อาจเกี่ยวข้องกับความเครียด วิตกกังวลซึมเศร้า ฯลฯ

5. ปัสสาวะบ่อย 

พบบ่อยในวัยทอง เกี่ยวข้องกับการฝ่อตัวของกระเพาะปัสสาวะและรูปัสสาวะจากการขาดฮอร์โมนเพศหญิง แต่อาจเกิดจากสาเหตุอื่น ๆ ไม่เกี่ยวกับวัยทอง เช่น กระเพาะปัสสาวะอักเสบ

6. เส้นผมบาง แห้ง ร่วง ผิวหนังบาง แห้ง หน้าเป็นฝ้า

แม้เป็นอาการที่พบบ่อยในวัยทอง แต่อาจไม่เกี่ยวกับวัยทองก็ได้ อาจมีสาเหตุมาจากการขาดสารอาหารหรือวิตามิน โดนแสงแดดมาก มีความเสื่อมของผิวหนัง ฯลฯ

สรุป แม้มีอาการหลายอย่างที่สงสัยว่าอาจเข้าสู่วัยทองแต่ปัจจัยที่พบบ่อยที่สุดคือ อายุอยู่ระหว่าง 45 - 55 ปี มีอาการร้อนวูบวาบและประจำเดือนผิดปกติ

ส่วนจะหมดประจำเดือนช้าหรือเร็วขึ้นนั้นขึ้นอยู่กับอะไรงานวิจัยพบปัจจัยที่เกี่ยวข้องดังนี้

1. พันธุกรรม เช่น หญิงชาวญี่ปุ่นหมดประจำเดือนช้ากว่าหญิงชาวตะวันตก

2. หมดประจำเดือนเร็ว หากสูบบุหรี่ ตกงาน ความรู้น้อย เป็นแม่ม่าย ไม่มีลูก กินอาหารมังสวิรัติ มีไขมันในเลือดสูง ดื่มกาแฟจัด และออกกำลังกายหักโหม

3. หมดประจำเดือนช้า หากกินยาคุมกำเนิด มีลูก ให้ลูกกินนมแม่ ดื่มแอลกอฮอล์ในปริมาณปานกลาง

ส่วนความเชื่อที่ว่าประจำเดือนมาเร็วจะหมดเร็วนั้น ไม่เป็นความจริง เพราะมีงานวิจัยพบว่า ขณะที่เด็กหญิงทั่วโลกมีประจำเดือนมาเร็วกว่าเมื่อ 20 - 100 ปีก่อน แต่อายุเฉลี่ยของการหมดประจำเดือนยังเท่าเดิม

สรุป ไม่มีใครทราบล่วงหน้าว่าประจำเดือนจะหมดเมื่อไรเนื่องจากอาการที่เกิดส่วนใหญ่ไม่เฉพาะเจาะจง และมีคนร้อยละ 10 ไม่มีอาการวัยทอง ปัจจุบันแม้เทคโนโลยีทางการแพทย์จะก้าวหน้าเพียงใด แต่ก็ยังไม่สามารถยืดภาวะหมดประจำเดือนได้

หากมีอาการผิดปกติจากวัยทอง ควรปรึกษาสูตินรีแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพราะสามารถแก้ไขได้

จาก คอลัมน์เปิดห้องหมอสูติ  นิตยสารชีวจิต ฉบับ 402 (1 กรกฎาคม 2558)


บทความน่าสนใจอื่นๆ

บ.ก.ขอตอบ : แก้ปัญหา ผิววัยทอง ด้วยน้ำคั้นสมุนไพร

เลือกวิตามินให้คุณแม่ แก้อาการวัยทอง

วิธีดูแลตัวเองแบบหญิงวัยทอง

keyboard_arrow_up